Skutki wdrożenia ETS2 są dość dobrze rozpoznane, przy czym obok znaczącej ogólnej skali nowych obciążeń wyzwaniem pozostaje zróżnicowane (nierównomierne) ich rozłożenie pomiędzy państwa członkowskie UE i regiony, sektory czy grupy społeczne. Świadomość zagrożenia rozszerzeniem skali ubóstwa energetycznego czy ubóstwa/wykluczenia transportowego towarzyszy temu rozwiązaniu od początku, stąd równoczesne prace nad kompensacją dodatkowych, nadmiernych kosztów, m.in. przez utworzenie Społecznego Funduszu Klimatycznego. Okazuje się to jednak daleko niewystarczające. SFK przewiduje wsparcie w wysokości 65 mld euro (zakładając planowe wejście w życie ETS2), z czego Polsce przypada 11,44 mld euro.
Wykorzystanie tych środków jest uwarunkowane dołożeniem 25% ze środków p.czł. UE czyli w ok. 2,86 mld euro w przypadku Polski. Wyzwaniem pozostaje uzupełnienie luki między środkami SFK a rzeczywistymi kosztami związanymi z ETS2, w tym odejście od wysokoemisyjnych paliw w budynkach i transporcie drogowym, ale także proste kompensowanie dodatkowych kosztów emisji. Kolejnym wyzwaniem jest konieczność działań wyprzedzających. SFK – pomijając jego szczupłość – oferuje środki w momencie uruchomienia ETS2 (będzie zasilany wpływami ze sprzedaży uprawnień do emisji w ETS2), natomiast inwestycje w transformację energetyczną umożliwiające uniknięcie kosztów emisji powinny być realizowane z wyprzedzeniem.
Opóźnienie w inwestowaniu w transformację energetyczną kreuje ponadto dodatkowy dylemat – jak podzielić zasoby pomiędzy wspieranie inwestycji a bezpośrednie wspieranie grup najbardziej narażonych (z perspektywy ekonomicznej inwestycje wydają się najlepszym sposobem wykorzystania środków, ze społecznego punktu widzenia nie można zignorować grup wrażliwych). Wiemy, że podjęto już działania na rzecz wyprzedzającego wsparcia inwestycji dekarbonizacyjnych, czego przykładem jest udostępnienie 3 mld euro w ramach ETS2 Frontloading Facility (wspólnej inicjatywy EBI i KE). Nie wiemy jeszcze, w jakim zakresie i wg jakich priorytetów będzie można wykorzystać te środki. W ramach proponowanego panelu dyskusyjnego podejmiemy próbę odpowiedzi na sformułowane powyżej wyzwania.
